محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
547
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
كه صحابه صريحا خود با يكديگر مخالفت مىكردند و اين خود نشانگر عدم حجيت قول صحابه است و نيز آنان به جواز اجتهاد نظر دادهاند . آنگاه نمونهاى را مطرح مىكند : « ابوبكر و عمر در تقسيم بيت المال مسلمانان اختلاف رويه داشتند ، حال ما به كدام رويه بايد عمل كنيم ؟ » « 1 » اين اختلافات در مذهب اماميه جايگاهى ندارد ؛ زيرا آنان به حديث ثقلين عمل مىكنند و اين حديث ، اهل بيت عليهم السّلام را مساوى با قرآن دانسته است . موضوع متعه يا ازدواج موقت از ديگر مسائلى است كه صحابه در آن اختلاف پيدا كردند . « 2 » همچنين غزالى نقل مىكند كه ابو موسى اشعرى ، از صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله قائل بود كه خواب ، ناقض وضو نمىباشد . « 3 » روزى در شهر قم با شيخى افغانى درباره آيه خمس « 4 » گفتگو مىكرديم . شيخ گفت : ظاهر آيه شريفه دلالت بر وجوب دادن خمس از هر نوع غنيمت و از هر مصدرى دارد ؛ ولى تا به حال روايتى شنيده نشده است كه خلفا پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به عموم ظاهر آيه شريفه - همانگونه كه اماميه نظر
--> ( 1 ) . المستصفى ، غزالى : 169 و نيز نك : الفصول فى الاصول ، جصاص : 3 / 309 ؛ المحصول فخر الدين رازى : 6 / 131 ؛ روضة الناظر : 148 ؛ ارشاد الفحول : 203 . ( 2 ) . نگارنده در كتاب ديگرش با عنوان « الفقه على المذاهب الخمسة » 2 / 110 چاپ دار الكتاب الاسلامى به تفصيل به بررسى اين موضوع پرداخته است . ( 3 ) . نك : المستصفى ، غزالى : 147 ؛ الاحكام آمدى : 1 / 236 . ( 4 ) . وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( بدانيد كه هر چه سود كرديد ، يك پنجم آن متعلّق به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و خاندان او عليهم السّلام و ايتام و مساكين و در راه ماندگان است ، اگر به خداى متعال ايمان آورده باشيد و به آن چه بر بنده خود نازل كرديم ) انفال / 8 : 41 .